Imre Ormos Parkı
20’nci yüzyılın başında, Türkiye’ye gelen Macar uzmanlar arasında yer alan Imre Ormos, Macaristan’ın en önemli peyzaj mimarları arasındaydı.
Ormos, 27 Mayıs 1903 Budapeşte doğumludur. 1926 Haziran’ında Bahçecilik Enstitüsü’nden diplomasını almış, Laszlo Unghvary Bahçivanlık Şirketi’nde (Unghváry László faiskola, szőlő- és borgazdasági részvénytársaság – László Unghváry Ağaç, Üzüm ve Şarap Üretim Çiftlik Şirketi) çalışırken çalışmaları dikkat çekmiş ve 28 Mart 1927’de Türkiye’ye iletilen bir mektupla Türkiye’de görevlendirilmiştir.
Ormos, 1 Nisan 1927-31 Kasım 1928 tarihleri arasında Unghváry şirketi için bir depo kurmak ve müşteri tabanını genişletmek amacıyla Türkiye’de çalışmıştır. Türkiye’de görev yaptığı dönem boyunca hem Ankara’nın sokak ve parklarının tasarım ve düzenlenmesinde, hem de Çankaya Köşkü’nün yeniden inşasında görev almıştır. Türkiye’de kullandığı ağaç fidanlarının çoğu Macaristan, Cegléd’den getirilmiştir. Türkiye’deki çalışmalarında Macar Jenő Liszka ile birlikte çalışmıştır.
Kendisi bu görevlerini şu şekilde anlatmaktadır: “Bahçecilik Enstitüsü’nün ardından cebimde altı aylık taze bir diplomayla Türkiye’ye gittim. O zamanlar Ankara, Kemal Paşa’nın reformlarının tesiriyle gelişmeye başlamıştı. Sokakları düzenledik, peyzaj çalışmaları yaptık, ben kahramanlar mezarlığını tasarladım, Kemal Paşa’nın maiyetinde/ yanında çalıştım, elçilikleri ve özel siparişleri inşa ettik. Şehir deniz seviyesinden 700 metre yüksekte, iklim enlemle orantılı değil ve bu işimi kolaylaştırdı çünkü Tisza ile Tuna arasında yarı çöl iklimi bizimki gibi. Bitki örtüsü benzer, Cegléd’den fideler taşıdık.”
Imre Ormos’nun hatırasının koruması amacıyla, Türk-Macar Kültür Yılı çerçevesinde 2023 Aralık ayında, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Macaristan Büyükelçiliği işbirliğiyle Ankara’da bir park açıldı. Parkta, heykeltıraş Zafer Sarı tarafından hazırlandığı büst bulunmaktadır.
Bkz.: Gergő Máté Kovács – Nur Urfalıoğlu: Imre Ormos: Ankara Kenti Peyzaj Düzenlemeleri
In: Kovács, Máté Gergő; Sağdıç, Zafer (ed.) Macarların Tasarımları Türkiye’de : 19. ve 20. Yüzyılda Macar-Türk Mimarlık İlişkileri. İstanbul, YEM Kitabevi (2025) ss. 77-82.
