Semih Rüstem: Belediye Mezbahası, Adana
Semih Rüstem (1898-1946), Budapeşte’de mimarlık eğitimi almış, Cumhuriyet’in ilk dönemine ait bir Türk mimardır. Macar Turanizmi ile olan ilişkisi ve Macaristan’da Budapeşte Kraliyet József Teknik Üniversitesi ile Macar Kraliyet Devlet Endüstri Lisesi’nde aldığı mimarlık eğitimi, onu Türk mimarlar arasında istisnai bir konuma yerleştirir. 1930’ların başında, çoğunlukla Avrupa Modernizmi’nin etkisi altında birçok bina tasarladı; ancak bazı tasarımlarında Macaristan’la ilgili bu adımların izleri de görülebilir.
Macar eşi Elizabeth ile birlikte İstanbul’a döndükten sonra Semih Rüstem, 1929-1933 yılları arasında serbest mimar olarak çalışmaya başladı ve birçok bina tasarladı. 1929’da, cumhuriyetin ilk yılları için hem ekonomik hem de teknik açıdan iddialı bir proje olarak değerlendirilebilecek Adana Belediye Mezbahası Projesi’ni (1933) başlattı.
Mezbahanın su kulesi, Ignác Alpár tarafından tasarlanan ve yirminci yüzyılın başında Budapeşte’de inşa edilen “Vajdahunyad Kalesi”nin – resmi adıyla Városliget’te [Budapeşte Şehir Parkı] düzenlenen Binyıl Sergisi’nin Tarihi Ana Grubu – kulesine çarpıcı bir benzerlik göstermektedir. Konsolların tasarımı ve çatı gibi iki kule arasındaki benzerlikler nedeniyle, Semih Rüstem’in Adana Mezbahası’nın su kulesini tasarlarken Vajdahunyad Kalesi’nden ilham almış olabileceği öne sürülebilir.
Ayrıntılar için bkz.: Gümüş, M. D. (2015) “A Turkish Architect at Technical Unversity of Budapest: Semih Rüstem”, Periodica Polytechnica Architecture, 46(1), pp. 38–45. https://doi.org/10.3311/PPar.8205; https://pp.bme.hu/ar/article/view/8205/6819
